خطرات، عوارض و پیامدهای ناگوار استفاده از داروی قاچاق
یکی از مشکلات پیش روی جوامع، تحقیق، تولید و توزیع داروهای مناسب برای درمان بیماریها میباشد. متأسفانه در کل جهان، موازی با تلاش دانشمندان علم پزشکی در جهت تولید داروهای مؤثر، سایه شوم قاچاق و داروهای تقلبی مشاهده میشود. پدیده قاچاق دارو و داروهای تقلبی موضوعی است که از مدتهای مدیدی تا اکنون به عنوان یک عامل تهدید کننده سلامت مطرح بوده است و هوشیاری و انجام اقدامات لازم در این زمینه از جانب تمامی افراد جامعه تنها راه مؤثر در مقابله با سوداگران مرگ و قاچاقچیان دارو میباشد.
به عنوان یک شهروند، همه ما موظف هستیم تا با تهیه دارو و ملزومات پزشکی از اماکن معتبری نظیر داروخانهها به حفظ سلامت خود و جامعه کمک کنیم و دست کسانی که با پخش داروهای تقلبی، اقدام به قاچاق دارو، به دنبال سودهای کلان میباشند از چرخه درمان قطع کنیم. در این مقاله از سایت کول تگ به سؤالاتی درباره داروهای قاچاق پاسخ داده و اقدامات لازم در خصوص پیشگیری از دسترسی به داروهای تقلبی را توضیح میدهیم، پس تا انتها همراه ما باشید.
داروی تقلبی یا قاچاقی چیست؟
داروی قاچاقی دارویی است که توسط شخص دیگری به غیر از تولید کننده اصلی، با کپی برداری از فرمولاسیون یا به تقلید از محصول اصلی و بدون مجوز یا رعایت حقوق مالک آن تهیه شده است و همچنین این داروها قانون حقوق علامتهای تجاری را نقض میکنند.
داروهای قاچاقی دارای ترکیبات و مواد اولیه تقلبی هستند که ممکن است گاهی اوقات برای سلامتی خطرناک باشند. این دارو ممکن است به طور کامل جایگزین شوند یا با نام تجاری کاذب فروخته شوند. داروهای قاچاقی یا با هدف کسب سود از مصرف کنندگان تهیه میشوند یا به خاطر خرید محصولاتی که ارزش پزشکی کمتری دارند تولید میشوند. پدیده داروهای قاچاقی روز به روز در حال افزایش است، در حال حاضر داروهای بیشتری، مخصوصاً داروهای نادر در حال جعل شدن هستند. این داروها شامل داروهای گران قیمت مانند داروهای ضد سرطان و داروهایی با تقاضای زیاد نظیر داروهای ضد ویروسی میباشند.
داروهای قاچاقی چه ویژگیهایی دارند؟
داروهای قاچاقی معمولاً ویژگیهای خاصی دارند که آنها را از داروهای قانونی و مجاز متمایز میکند که در ادامه با برخی از آنها آشنا میشویم.
- این داروها حاوی مواد بیکیفیت و مضر هستند یا با دوزهای اشتباه تولید میشوند.
- این محصولات از روی عمد و کلاهبرداری تهیه میشوند یا با توجه به هویت شرکت ساخت یا منبع خود، برچسب اشتباه بر روی آنها زده میشود.
- بسته بندی جعلی از دیگر ویژگیهای رایج این داروها است.
- داروهای قاچاق اغلب بدون تایید از نهادهای نظارتی به بازار میآیند و مجوزهای لازم برای فروش ندارند.
داروی قاچاقی چه اثراتی در سلامتی افراد دارد؟
داروی قاچاقی و غیراستاندارد ممکن است حاوی دوزهای سمی از مواد خطرناک باشند و موجب مسمومیت شوند. خطر استفاده از داروهای تقلبی شامل سوختگی شیمیایی، کهیر و مشکلات طولانی مدت سلامتی میشود. از جمله عوارض این داروها عبارتند از:
- پیشرفت بیماری با ایجاد اختلال در روند درمان بیماریهای مزمن و عفونی
- مقاومت در برابر دارو
- شکست در روند درمان
- ایجاد بیماریهای
- مرگ
این نوع داروها همچنین از دست دادن اعتماد مردم به سیستمهای بهداشتی و پزشکی، به خصوص در کشورهای کم درآمد را به دنبال دارد. داروهای قاچاقی از ارزیابی کیفیت، ایمنی و اثربخشی که برای اتخاذ مجوز از اتحادیههای رسمی دارو لازم است، عبور نمیکنند. به همین خاطر میتوانند تهدیدی جدی برای سلامت افراد باشند.
روشهای تشخیص داروی قاچاق: از ظاهر تا بستهبندی
امروزه این حقیقت بسیار غم انگیز است که مصرف کنندگان معمولی قادر به تشخیص داروهای تقلبی از داروهای واقعی نیستند و موضوع بدتر از آن، این است که حتی متخصصان پزشکی قادر به تشخیص تفاوتهای داروهای تقلبی از دیگر داروهای واقعی نیستند و تنها در صورتی متوجه اصالت داروها میشوند که آنالیز شیمیایی انجام دهند.
تولیدکنندگان داروهای تقلبی موفق به کپی کردن تقریباً همه جنبههای فیزیکی دارو شدهاند تا دارو اصل به نظر برسد. بستهبندی، شکل قرصها و اندازه شیشه دارو یا آمپول و رنگ دارو، این جنبهها میتواند کپی شده باشند.
بهترین راههای تشخیص داروهای قاچاق
تشخیص داروهای قاچاق میتواند چالش برانگیز باشد، اما چندین روش و نکته وجود دارد که میتواند به شناسایی این نوع داروها کمک کند و در ادامه هر یک از آنها را ذکر کردهایم.
بسته بندی دارو را بررسی کنید
- آسانترین روش برای بررسی صحت داروها، این راه حل است. جزئیات بیشتر مانند فونتهای غیرمعمول، رنگ، چاپ و خطاهای املایی و بستهبندی را بررسی کنید.
- تجزیه و تحلیل کنید که ظاهر آن با داروی سری قبل یکسان باشد.
- عدم وجود مهر و موم مخدوش
- مهر و موم امنیتی به خصوص در داروهای بطری نباید تحت هیچ شرایطی آسیب ببیند.
- به دنبال یک ترک، شکاف و یا شکستگی بر روی بستهبندی باشید.
فرم قرص و مقدار تجویز شده دارو را بررسی کنید
در ظاهر فیزیکی دارو مانند رنگ، اندازه، یکنواختی، قوام، شکل به دنبال تفاوتهایی در بدنه و فیزیک دارو باشید.
ویژگیهای فیزیکی قرصها
- تکههای کوچک قرص یا پودر بیش از حد در انتهای ظرف دارو
- ترک در قرصها
- ظهور کریستال در دیوارههای زرد یا روی قرصهای دارویی
- نرم شدن یا سفت شدن داروها
- تورم، وجود لکهها یا تغییر رنگ در قرصها
ایجاد حساسیت یا عوارض جانبی غیر منتظره
اکثر داروها دارای عوارض جانبی خفیفی هستند. لازم است قبل از استفاده با پزشک خود مشورت کنید تا آلرژی ناشی از آن را بررسی کنید و اگر متوجه بعضی عوارض غیر منتظره از داروی خود شدید، هرچه سریعتر به پزشک خود گزارش دهید. همچنین در مقایسه با زمان قبلی که داروها را مصرف کردهاید به اثربخشی داروها توجه زیادی کنید.
قیمت داروها
اگر به طور ناگهانی قیمت دارو ارزانتر از حد معمول بود، اصالت این محصول را دوچندان بررسی کنید، زیرا این امکان وجود دارد که شرکتهای تقلبی بخواهند با تهیه داروهایی با نرخ ارزانتر مشتریان را فریب دهند.
خطرات جدی استفاده از داروهای قاچاق
بسیار مهم است که بدانیم چرا استفاده از داروهای قاچاق خطرناک است. حتی اگر این داروها از مواد بیکیفیتی تهیه شده باشند و فقط بیاثر باشند، باز هم استفاده از آنها خطرناک است و دلیل آن این است که معمولاً چنین داروهایی در شرایطی تولید میشوند که کاملاً غیر بهداشتی، غیر استاندارد و غیر استریل است. به این ترتیب در ترکیبات و یا بسته بندی آنها آلودگیهایی وارد میشوند که میتوانند باعث آسیب رساندن به افراد شوند.
راهکار کولتگ ایزی در استفاده داروهای قاچاق
کول تگ ایزی یک دیتالاگر است که برای حمل و نقل و صادرات و واردات محصولات حساس به دما کاربرد دارد و نقاط دمایی را در فاصله زمانی مشخص، بدون نیاز به برق و اینترنت (آفلاین) در حافظه داخلی خود ذخیره میکند و با باتری کار میکند.
به محض ارتباط با تلفن همراه مجهز به NFC، اطلاعات دمایی ذخیره شده در دیتالاگر، از طریق درگاه NFC اطلاعات اندازهگیری شده خوانده و به مرکز ابری داده ارسال شده و برای کاربر قابل مشاهده است.
مشاهده مقادیر اندازه گیری شده این دیتالاگر هیچ نیازی به نصب برنامه ندارد و بسیار راحت میتوان نمودار و مقادیر دمایی و گزارش وضعیت دمایی را بررسی کرد. امکان به اشتراک گذاری گزارش ها فراهم شده است. در کل میتوان اطلاعات سنسور را در دسترس عموم و یا به صورت حفاظت شده (با دسترسی افراد محدود) مشاهده کرد.
مزایا کولتگ ایزی
- ذخیره داده تا هزار نقطه دمایی
- ساعت داخلی (real-time) با دقت بالاتر از %0.01
- دارای ابعاد مینیاتوری و قابل نصب روی بستهبندی اولیه محصول تا کانتینرهای حمل
- بستهبندی ضدآب (دارای استاندارد IP57)
- تنظیم فاصله زمانی بین هر دو نقطه اندازهگیری با توجه به حساسیت محصول، از یک ثانیه به بالا
- دارای استاندارد CE
- طول عمر بالا (۱ سال بعد از فعا ل سازی، ۲ سال انبار)
- گزارش گیری در بستر وب بدون نیاز به نصب نرم افزار
- امکان ذخیره سازی ابری داده
- امکان خاموش و روشن کردن دستی و یا اتوماتیک دیتالاگر با توجه به نیاز مصرف کننده و برای امنیت بیشتر و جلوگیری از تخلف
- سهولت در دریافت و مشاهده اطلاعات
- ایجاد دسترسی عمومی یا محدود به مقادیر اندازه گیری شده سنسور
مانیتور حمل و نقل دارو با کولتگ ایزی
مانیتور حمل و نقل دارو با کول تگ ایزی یک سیستم پیشرفته میباشد که برای نظارت و کنترل دما در حین حمل و نقل داروهای حساس به دما طراحی شده است. این مانیتور با استفاده از فناوری کولتگ ایزی، اطلاعات دقیقی از دمای محیط را در زمان واقعی ثبت و نمایش میدهد و به کاربران این امکان را فراهم میکند تا وضعیت دمایی داروها را در طول مسیر حمل و نقل تحت نظر داشته باشند. این سیستم علی الخصوص برای داروهایی که نیاز به حفظ دما در محدوده خاصی دارند، مانند واکسنها و داروهای بیولوژیک، بسیار کاربردی میباشد و از آسیب به کیفیت داروها در حین حمل و نقل جلوگیری میکند.
راهکار کولتگ پرو در استفاده داروهای قاچاق
کولتگ پرو برای حمل و نقل کالاهای حساس به دما کاربرد دارد. کول تگ پرو بدون نیاز به برق و اینترنت (آفلاین)، نقاط دمایی را در حافظه داخلی خود ذخیره میکند. این دیتالاگر با باتری کار کرده و با نرم افزار کوللاگ، امکان فعال سازی دیتالاگر و اجرای برنامههای مختلف، مثل تعیین کردن محدوده مجاز دمایی، فاصله زمانی بین دو نقطه اندازهگیری، خاموش و روشن کردن دستی و یا اتوماتیک دیتالاگر برای امنیت بیشتر و جلوگیری از تخلف، وجود دارد.
مزایا کولتگ پرو
- ذخیره داده از 2,000 تا 10,000 نقطه دمایی
- ساعت داخلی (real-time) با دقت بالاتر از %0.01
- دارای ابعاد مینیاتوری و قابل نصب روی بسته بندی اولیه محصول تا کانتینرهای حمل
- بستهبندی ضدآب (دارای استاندارد IP57)
- دارای استاندارد CE
- تنظیم فاصله زمانی بین هر دو نقطه اندازهگیری با توجه به حساسیت محصول، از یک ثانیه به بالا
- طول عمر بالا (۱ سال بعد از فعالسازی، ۲ سال انبار)
- دسترسی به تنظیمات دیتالاگر و استخراج اطلاعات آن به صورت اختصاصی و توسط نرم افزار رمزگذاری شده
- انتقال اطلاعات از طریق درگاه NFC
- قابلیت فعالسازی، غیر فعال کردن و خواندن اطلاعات با تلفن همراه
- امکان Reset شدن دیتالاگر تنها با ورود به پنل کاربری CoolLog و خواندن اطلاعات دیتالاگر
مانیتور حمل ونقل دارو با کولتگ پرو
مانیتور حمل و نقل دارو با کولتگ پرو یک سیستم پیشرفته و قابل اعتماد برای نظارت بر دما در طول فرآیند حمل و نقل داروها محسوب میشود. این دستگاه با استفاده از تکنولوژی دقیق و حسگرهای دیجیتال، دما را در زمان واقعی اندازهگیری و ثبت میکند و همچنین امکان نظارت مداوم بر شرایط حمل داروهای حساس به دما را فراهم میآورد.
کولتگ پرو با ویژگیهایی همچون ثبت دادههای دما به صورت خودکار، امکان مشاهده گزارشهای تاریخچه دما و قابلیت ارسال هشدار در صورت تغییر غیرمجاز دما، تضمین میکند که داروها در شرایط بهینه نگهداری شوند. این سیستم علی الخصوص برای داروهایی که نیاز به دماهای خاصی مانند واکسنها، داروهای بیولوژیک یا داروهای ویژه دارند، بسیار حیاتی میباشد.
چه روشی برای پیشگیری از تهیه و مصرف داروهای تقلبی وجود دارد؟
با انجام اقدامات زیر میتوانیم خود و خانوادهمان را از خطرات ناشی از مصرف داروهای تقلبی مصون نگه داریم:
- داروها را فقط از داروخانه تهیه کنید.
- در کشور ما فروش داروها از طریق اینترنت ممنوع است.
- داروهای مورد نیاز خود را هرگز از دستفروشان، مغازهها و سوپرمارکتها خریداری نکنید.
- هنگام خرید دارو رسید داروی خود را دریافت کنید.
- پوشش بسته بندیها را با دقت بررسی کنید.
- روی بسته بندی شماره سری ساخت، تاریخ تولید، تاریخ انقضا و نام تولید کننده را مطالعه کنید.
- پس از مصرف دارو در صورت مشاهده عدم بهبودی بیماری و عدم اثربخشی دارو، موضوع را و با پزشک و داروساز خود مطرح کنید.
- چنانچه دارویی از مبادی غیر از وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو به کشور وارد شود، ممکن است در مراکز معتبر تولید نشده و فاقد هرگونه ماده دارویی باشد.
- اکثر داروهای قاچاق با مارکهای معتبر، در کشورهای همسایه و با مواد تقلبی تولید میشوند.
وزارت بهداشت چه وظایفی در قبال داروهای قاچاق دارند؟
وزارت بهداشت فقط در قبال داروهایی که از مبادی رسمی وارد کشور شدهاند و یا تولید کارخانجات داخلی هستند، مسئولیت قانونی دارد و این نهاد، سلامتی داروهایی را که در خارج از کشور تهیه و از مبادی غیر رسمی وارد کشور میشوند را تضمین نمیکند.
امروزه مسئله داروهای قاچاق به یکی از معضلات مهم دارویی و سلامت بیماران تبدیل شده است که با بروز هر تنش و بحرانی در کشورها تشدید میشود و اکثر داروهای قاچاقی با اسامی تجارتی شناخته شده در جهان، به طور غیرقانونی و غیراستاندارد در کارگاههای زیرزمینی کشورهای جهان سوم تهیه و به دیگر کشورها صادر میشوند. چنانچه پزشکان محترم، تجویز دارو را طبق فهرست رسمی داروهای کشور انجام دهند و از تجویز داروهایی با نامهای تجارتی خارجی که اجازه واردات به کشور را ندارند، خودداری کنند، به قاچاق دارو دامن زده نخواهد شد.
همچنین اگر داروسازان عزیز، از تهیه و عرضه داروهای تجویزی بعضی پزشکان که با نامهای تجارتی خارجی و غیر موجود در کشور پرهیز نمایند، به قاچاق دارو دامن زده نخواهد شد. عرضه داروهایی که در فهرست رسمی داروهای ایران نیست در سطح داروخانهها مجاز نمیباشد. تضمینی نیست که داروهای وارداتی با نامهای تجارتی شناخته شده نسبت به داروهای ژنریک تولید داخل، کیفیت بهتری داشته باشند چرا که اثبات این کار نیازمند مطالعات بالینی گسترده است.
گرایش بعضی از پزشکان به تجویز داروهای وارداتی که فقط معادل داخلی آنها موجود میباشد، علاوه بر تقویت چرخه قاچاق دارو، باعث تحمیل بار مالی به بیماران و اختلال در تولید و عرضه داروها میشود. انتخاب دارویی که به لحاظ اثربخشی بهترین و به لحاظ قیمت پایینترین هزینه را داشته باشد، از طرف پزشکان معالج، یک هنر است.
نتیجه گیری
هزاران داروی قاچاق در بازار وجود دارند و تأثیرات منفی آن داروهای تقلبی هیچ حد و مرزی ندارند، آنها مضر و سمی هستند و بنابراین باید از مراقبتهای ویژهای برای جلوگیری از استفاده از آنها به کار گرفته شود. ترفندهایی که گفته شده نه تنها شانس خرید آنها را کاهش میدهد، بلکه برای سلامتی ما نیز مفید خواهد بود. نکته دیگری که در مورد داروهای تقلبی باید بدانیم آن است که این داروها اکثراً یا بسیار ضعیف تهیه میشوند و یا بسیار قوی. همین امر باعث میشود که این داروها اثر اصلی خود را از دست بدهند و یا اینکه تبدیل به سمی مهلک و خطرناک شوند.
در مطالعات به عمل آمده، در بعضی از داروهای تقلبی، مواد مخدر و بعضی مواد سمی و کشنده شناسایی شده است. مبارزه با داروهای قاچاقی در سطح دنیا در حال انجام است و کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. این مبارزه قانونی نیازمند همکاری پزشکان، داروسازان و بیماران است.