5 سال پایش زنجیره سرد خون بندناف رویان
مرکز تخصصی نگهداری خون بند ناف رویان با بهرهگیری از فناوریهای استاندارد، نمونههای خون بند ناف را پس از جمعآوری، پردازش و ارزیابی کیفی، در شرایط ویژهای ذخیره میکند. این نمونهها حاوی سلولهای بنیادی خونساز هستند که در درمان برخی بیماریهای خونی، نقصهای ایمنی و اختلالات ژنتیکی کاربرد بالینی اثباتشده دارند. بسیاری از کاربردهای دیگر این سلولها همچنان در مرحله پژوهش و کارآزمایی بالینی قرار دارند. مجموعه کولتگ طی 5 سال همکاری با مجموعه بزرگ فناوری بنیاخته رویان، زنجیره سرد نمونههای زیستی پراهمیت این مجموعه را به طور مستمر پایش کرده و در حفظ سلامت و کیفیت نمونههای زیستی موثر واقع شده است.
تاریخچه شرکت رویان
شرکت فناوری بن یاخته های رویان از سال ١٣٨٤ ذخیرهسازی سلولهای بنیادی خون بندناف نوزادان تازه متولد شده را آغاز کرده و تا کنون موفق به ذخیرهسازی بیش از 250 هزار نمونه شده است. این بانک با داشتن ٤٦ نمایندگی در استانهای مختلف توانسته است، با استانداردسازی فرآیند جمعآوری و فریز نمونههای خون بندناف و همچنین مراكز پیوند علاوه بر درمان بیماریهای بدخیم از خروج دهها هزار دلار ارز برای تامین سلول از سایر كشورها جلوگیری کند.
خون بندناف چیست؟
خون بند ناف، خونی است که پس از تولد نوزاد در بند ناف و جفت باقی میماند. این خون حاوی سلولهای بنیادی خونساز (Hematopoietic Stem Cells) است که توانایی تولید سلولهای مختلف خونی و ایمنی را دارند.
بانک خون بندناف چگونه در حفظ سلولهای بنیادی موثر است؟
بانک خون بند ناف، همانگونه که از نام آن پیداست، شرایطی را فراهم میکند تا سلولهای بنیادی موجود در خون بند ناف تحت شرایط ویژه جمعآوری و در بانک ذخیره شوند تا در صورت نیاز به سلولهای بنیادی برای پیوند، این منبع ارزشمند بهراحتی در دسترس باشد و بتوان از آن برای درمان استفاده کرد.
در کنار سایر منابع شناختهشده برای تأمین سلولهای بنیادی، خون بندناف که در گذشته بهعنوان یک ماده زیستی دور ریخته میشد، امروزه مورد توجه ویژه قرار گرفته است و منبعی غنی از سلولهای بنیادی، بهویژه سلولهای بنیادی خونساز است.
از این سلولها میتوان در درمان بسیاری از بیماریها، از جمله بیماریهای بدخیم مانند تالاسمی، انواع سرطانهای خون، اختلالات سیستم ایمنی و برخی کمخونیهای مادرزادی با منشأ خونی استفاده کرد.
فرایند ذخیرهسازی بافت بندناف به چه صورتی انجام میشود؟
جمعآوری بافت بندناف فرایندی ساده، بدون درد و بیخطر است. فرایند ذخیرهسازی بافت بندناف با تهیه تقریباً ٢٠ سانتیمتر از بافت بندناف در زمان تولد شروع میشود. این عمل پس از خارج کردن جفت، بریده شدن بندناف و جمعآوری خون بندناف انجام میشود. سپس بخش بافت بندناف تمیز میشود و در ظرفی استریل حاوی آنتیبیوتیک برای انتقال به آزمایشگاه قرار میگیرد. جمعآوری بافت بندناف برای هر دو نوع زایمان طبیعی و سزارین انجام میشود. پس از جمعآوری کامل نمونه، ظرف حاوی بافت از بیمارستان به آزمایشگاه منتقل میشود و در آنجا توسط کارشناسان آزمایشگاه، پردازش شده و در محلول انجمادی اختصاصی قرار میگیرد. در نهایت، نمونه بافت بندناف در تانکهای مخصوص نگهداری بافت بندناف برای طولانی مدت منجمد میشوند. بافتهای ذخیره شده در بانک بافت بندناف از لحاظ آزمایشات سرولوژی و میکروبیولوژی بررسی میشوند.
حساسیتهای نگهداری نمونهها
همانطور که میدانید نمونههای حساس بیولوژیک به شرایط خاصی برای نگهداری نیاز دارند. عدم رعایت شرایط ویژه نگهداری آنها باعث از بین رفتن کارایی و مردن نمونه میشود.
نمونههای مختلف به بخشهای متفاوت انکوباتور، کولباکس، آزمایشگاه و تانک منتقل میشود. این نمونهها در هر بخش به شرایط ویژهای برای نگهداری و کنترل شرایط محیطی مثل دما، نور و رطوبت نیاز دارند.
مهمترین پارامتر اثرگذار بر خون بندناف دما است و نگهداری نمونهها در دمای استاندارد، شرطی لازمالاجرا است. نمونهها در هر یک از این بخشها در محدوده دمایی متفاوت و مشخصی نگهداری میشوند و خروج از این محدوده دمایی به نمونه آسیب زده و باعث از بین رفتن سلولهای زنده میشود.
انکوباتور مرکز و کولباکس
خون بندناف هنگام جمعآوری در دمای فیزیولوژیک بدن (38 درجه سانتیگراد) قرار دارد. مراحل نگهداری و ارسال آن به مرکز اصلی مطابق دستورالعملهای استاندارد و در محدوده دمایی تعیینشده (معمولا بین 15 تا 25 درجه سانتیگراد) نگهداری میشود. دمای پایینتر و بالاتر از این محدوده باعث افزایش تعداد سلولهای مرده میشود.
آمادهسازی و آزمایشگاه
در مراحل آمادهسازی و انجام برخی آزمایشها، نمونهها ممکن است بهطور موقت در محدوده 2 تا 8 درجه سانتیگراد نگهداری شوند.
تانک نگهداری بلند مدت
در این بخش نمونههای نهایی و آزمایش شده برای نگهداری بلندمدت وارد تانک نیتروژن مایع با دمای منفی 196 درجه ساتیگراد میشوند.
اهمیت زنجیره سرد و لزوم مانیتور زنجیره سرد در رویان
نمونههای بیولوژیکی رویان از جهات گوناگون، از اهمیت ویژهای برخوردارند.
یک بار فرصت طلایی ذخیرهسازی در زندگی
این نمونهها در طول حیات فرد فقط یک بار قابل برداشت و ذخیرهسازی هستند و از بین رفتن آنها در هر مرحله از فرایند ذخیرهسازی به خسارتی جبران ناپذیر منجر میشود.
کاربردهای حیاتی سلولهای بنیادی خون بند ناف
خونی که در دوران بارداری مادر، در بندناف و جفت جریان دارد و بعد از تولد دور ریخته می شود؛ منبعی از سلول بنیادی، بخصوص سلول های بنیادی خونسازی است که میتوان در روند درمان بیماریهای بدخیمی مانند تالاسمی، انواع سرطانهای خون، بیماریهای نقص سیستم ایمنی بدن و همچنین کم خونهای مادرزادی که منشاء خونی دارد؛ مورد استفاده قرار گیرد.
عدم وجود جایگزین مناسب برای سلولهای بنیادی در حوزه درمان
استفاده از سلولهای بنیادی در درمان برخی بیماریها تنها راه یا بهترین راهکار است.
- در بیماریهای مثل لوسمی، گاهی شیمیدرمانی طولانی مدت نیز بر بهبود بیماری اثر ندارد و استفاده از سلولهای بنیادی برای درمان بیماری انجام میشود.
- سلولهای بنیادی خون بندناف سازگاری بافتی بیشتری دارند، احتمال رد پیوند سلولی توسط فرد گیرنده پیوند کمتر است و همچنین هنگام پیوند به ندرت ناقل بیماریهای عفونی خواهند بود.
- سـلولهای بنیادی منحصر به فرد بوده و توانایی تمایز به سلولهایی مانندسلولهای قلبی، عصبی، غضروفی و سایر سلولهای تخصصی را دارند. لازم به ذکر است برخی از این قابلیتها در مرحله پژوهش و کارآزمایی بالینی قرار دارند.
بیماریهای درمان شده با خون بند ناف
سلولهای بنیادی خون بند ناف در درمان دهها بیماری جدی مورد استفاده قرار گرفتهاند، از جمله:
- لوسمی و لنفوم
- کمخونی آپلاستیک
- تالاسمی ماژور
- کمخونی داسیشکل
- برخی نقصهای ایمنی مادرزادی
- بعضی بیماریهای متابولیک ارثی
*این کاربردها از نظر علمی و بالینی تأیید شدهاند.
درمان چه بیماریهایی با سلولهای بنیادی در آینده ممکن خواهد شد؟
استفاده از سلولهای بنیادی خون بند ناف در بیماریهایی مانند:
- فلج مغزی
- اوتیسم
- دیابت نوع یک
- آسیبهای عصبی
موارد فوق هنوز در مرحله تحقیقاتی یا کارآزمایی بالینی است و نباید به عنوان درمان قطعی ذکر شوند.
شروع همکاری کولتگ با رویان
همکاری کولتگ با شرکت فناوری بنیاختههای رویان از اسفند ماه 1399 آغاز شد. کولتگ با ارائه راهکارهای تخصصی برای حمل ایمن خون بندناف و دیگر نمونههای زیستی، شرایطی بهینه برای انتقال و نگهداری مطمئن این نمونهها فراهم کرده است.
این همکاری چند ساله باعث حفظ درصد بیشتری از سلولهای بنیادی شده است. مطالعات نشان دادهاند نمونههای ذخیره شده بیش از 20 تا 25 سال همچنان قابلیت زیستی خود را حفظ میکنند.
پایش زنجیره سرد خون بندناف با دیتالاگر کولتگ
کولتگ شرکت دانش بنیان در حوزه مانیتورینگ هوشمند شرایط محیطی مانند دما است. محصولات کولتگ شامل دیتالاگرهای آفلاین و آنلاین میشوند. دیتالاگرهای هوشمند کولتگ پرو در ابعاد مینیاتوری روی بستهبندی نمونهها قرار میگیرد و به صورت آفلاین و بدون نیاز به سیمکشی (کارکرد با باتری) تا 10 هزار داده دمایی را در خود ذخیره میکند و در نهایت دادهها با پروتکل NFC از طریق نرمافزار ایمن و اختصاصی کولتگ در شبکه ابری ذخیره شده و به نمایش در میآید.
پایش مستمر نمونهها چه تاثیری بر بانک ذخیره خون بندناف دارد؟
دادههای کولتگ به محض خوانده شدن دیتالاگر در شبکه ابری ذخیره میشود و اطلاعات این سالهای همکاری به صورت طبقهبندی شده در Power BI اختصاصی در اختیار مجموعه رویان قرار میگیرد.
مجموعه رویان با استفاده از دادههای ذخیره خود محتوی زمان دقیق نقاط دمایی ثبت شده در طول مسیر و نگهداری نمونهها، به نتایج مستند و راهکار مناسبی برا اصلاح روند نگهداری و ارسال ایمن دست مییابد.
دادههای دیتالاگر کولتگ علاوه بر اینکه ساعت و دمای دقیق محصول در فواصل زمانی مورد نظر شما را ثبت میکند؛ نمودارهای مقایسهای به تفکیک بخشهای مختلف مورد ارزیابی به شما ارائه میدهد.
با استفاده از Power BI شما میتوانید عملکرد ماههای مختلف سال و مراکز مختلف خود را تا سطح استانی و کشوری با هم مقایسه و تاثیر عوامل مختلف محیطی بر نمونهها را ارزیابی و مانیتور کنید.
دستاوردهای همکاری
کولتگ تمامی وجوه حملونقل اعم زمینی، هوایی و آبی را پوشش داده و خارج از مرزهای این کشور و نیز بحرانهای همهگیری بیماری، جنگ و… بدون اختلال در عملکرد به پایش لحظهای نمونهها ادامه میدهد.
آمار درخشان زیر مربوط به 5 سال همکاری کولتگ با مجموعه بنیاختههای رویان است:
- 16,000 سفر مانیتور شده
- ثبت بیش از 5 میلیون نقطه دمایی
- پایش بیش از 17 میلیون کیلومتر جابجایی
- عملکرد مستمر در 7/24 (24 ساعته درهفت روز هفته)
